Академик Қаландар Абдураҳмоновнинг АҚШда чоп этилган

“Сунъий интеллект даврида меҳнат иқтисодиёти” китоби дунё олимлари эътирофига сазовор бўлди

Ҳозирги кунда технология оламида ҳайратланарли инқилобий ўзгаришлар юз бермоқда. Бутун дунёда сунъий интеллект ва робот техникаси кенг қўлланила бошланиши натижасида иқтисодиётда ва кундалик турмушда катта бурилиш, янги технологик инқилоб арафасида турибмиз. Бу масала рақамли иқтисодиётга ўтиш жараёнини амалга ошираётган Ўзбекистонда алоҳида долзарблик касб этади.

Тошкент давлат иқтисодиёт университети қошидаги “Меҳнат иқтисодиёти ва инсон капитали” илмий мактаби ҳамда Г.В.Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетининг Тошкент шаҳридаги филиалида “Иқтисодиётда сунъий интеллект асослари” ўқув фани бўйича дарслик яратилиши бугунги давр талабларига мос кадрлар тайёрлаш вазифасини самарали амалга оширишга қаратилган муҳим қадам бўлди. Академик Қаландар Абдураҳмонов раҳбарлигида фаолият олиб бораётган иқтисодчи олимлар томонидан тайёрланган бу дарсликда сунъий интеллект ва робот техникасининг иқтисодиёт тармоқларига жорий қилиниши натижасида яратиладиган янги имкониятлар ҳамда юзага келадиган муаммо ва таҳдидлар муҳокама қилинган.

“Сунъий интеллект” ибораси қаердан келиб чиққан? 1956 йилда АҚШдаги Дартмут университетида ўтказилган семинарда математик-олим профессор Жон Маккарти аниқ муаммоларни ҳал қилиш учун “сунъий интеллект”дан фойдаланиш усуллари тўғрисида маъруза қилган. Унинг фикрича, интеллект мақсадларга эришиш қобилиятининг ҳисоблаш компонентини назарда тутади. Инглиз тилидан таржима қилинганда “интеллект” сўзи ақлнинг ўзини эмас, балки “ақлли фикр юритиш қобилияти”ни англатади. “Интеллект” — бу шундай технологик тизимки, у ўзини ўзи ўқитиш жараёнида маълум бир муаммоларни ҳал қилиш учун дастурларни яратиш қобилиятига эга.

Академик Қаландар Абдураҳмонов сунъий интеллект асосчилари ҳақида биринчи марта 2024 йил 5-8 июнь кунлари Санкт-Петербургда бўлиб ўтган Иқтисодий форумдаги маърузасида ўз фикрларини қатъий билдирган эди. Ўзбек олими қайд этганидек, IV-XIV асрларда — Ғарбда математик фанлар инқирозга учраган пайтда мусулмон Шарқида Жобир ибн Ҳайён, ас-Суфий, ал-Фазорий, ал-Киндий, ал-Хоразмий, ал-Фарғоний, ар-Розий, ал-Форобий, ал-Беруний ва Умар Хайём каби машҳур математик олимлар бу фанни нафақат сақлаб қолган, балки янада бойитган. Шу маънода, XX асрга келиб сунъий интеллектнинг асосини америкалик олим Жон Маккарти яратган эмас, балки бу соҳа ватандошимиз ал-Хоразмийнинг алгоритмлари асосида юзага келган.

Қаландар Абдураҳмонов айни фикрларини изчил давом эттириб, АҚШнинг Нью-Йорк шаҳрида жойлашган “Callaghan Publication” нашриёти томонидан 2025 йилда чоп этилган “Labor Economics in the Era of Artificial Intelligence” номли китобининг алоҳида фаслида (71-91-бетлар) сунъий интеллект асосчиси, аслида, улуғ аллома бобомиз ал-Хоразмий алгоритмлари эканлигини илмий асосда исботлаб берди. Эндиликда ушбу китоб қарийб 100 та мамлакатда ўқилмоқда ва ўрганилмоқда.

Шуни алоҳида таъкидлаш керакки, “Иқтисодиётда сунъий интеллект асослари” дарслиги сунъий интеллектнинг техник тафсилотлари ёки моҳияти тўғрисида тўлиқ маълумот беришни мақсад қилмаган. Дарслик, асосан, сунъий интеллектни жамият тараққиётининг турли соҳаларида кенг қўллашнинг иқтисодий оқибатларига бағишланган. Муаллиф сунъий интеллект тушунчаси, пайдо бўлиши, ривожланиш босқичлари ва истиқболини ёритиб, унинг бизнес жараёнларини оптималлаштириш ва ходимларнинг иш сифатини оширишда, давлат бошқаруви ва хизматларини кўрсатишда қўлланилиши иқтисодиёт учун қандай натижаларга олиб келишини батафсил баён этган.

Дарсликнинг чоп этилишидан кўзланган асосий мақсад — бу сунъий интеллектнинг иқтисодиётдаги ўрнини тушунишга ёрдам бериш, ундан фойдаланиш асослари бўйича талабалар билимларини ривожлантириш, глобал ва миллий иқтисодиётда юзага келиши кутилаётган янги шароитларда тўғри қарорлар қабул қилишга “сунъий интеллект” ёрдамида кўмаклашишдан иборат.

Дарслик 8 та мавзуни ўз ичига олган бўлиб, улар бир-бири билан чамбарчас боғлиқ. Хусусан, муаллифлар “Сунъий интеллект тизими: умумий тушунчалар, ривожланиши”, “Сунъий интеллектда машинали ўқитиш”, “Сунъий интеллектда чуқур ўқитиш”, “Роботларнинг сунъий интеллект тизимидаги ўрни”, “Сунъий интеллектнинг иқтисодиётда тутган ўрни”, “Инсон капитали ва сунъий интеллект”, “Сунъий интеллект технологияларининг ижтимоий-меҳнат муносабатларига таъсири”, “Иқтисодиёт соҳаларида сунъий интеллектдан фойдаланиш” каби мавзуларда амалга оширилган илмий изланишлар натижаларини батафсил ёритишган.

Дарслик сунъий интеллект билан боғлиқ бир қатор муаммоларга амалий жавоб топишга ёрдам беради. Ундан бугун мавжуд касблар келажакда бўладими ёки улар йўқ бўлиб, ўрнида бошқалари пайдо бўладими, келажакда ишга жойлашиш ва муносиб ҳаёт кечириш учун қандай малакаларни эгаллаш керак, сунъий интеллект ва робот техникасига асосланган иқтисодиёт шароитида яшашлари учун ёшларга қандай таълим ва тарбия бериш керак, Янги Ўзбекистонда сунъий интеллект ва роботлаштиришнинг ривожланиши қандай истиқболга эга, деган кўпчиликни ўйлантираётган саволларга жавоб топиш мумкин.

Дарслик юқори савияда, тушунарли ва равон тилда ёзилган. Маълумотларни тақдим этишда маъновий ғализлик, ноаниқлик ва ортиқча мураккабликка йўл қўйилмаган. Ҳар бир мавзуни ёритишда фанга тегишли тушунча ва таърифлар, атама ва иборалардан лозим даражада фойдаланилган. Муаллифлар томонидан сунъий интеллект ривожланишини таҳлил этишда жаҳон иқтисодиёти ва миллий иқтисодиётга хос бўлган замонавий тенденциялар ҳисобга олинган.

Мазкур дарслик кенг қамровлилиги ва оммабоплиги билан иқтисодий фанлар соҳасидаги “янги авлод дарсликлари” жумласига киради ва, шубҳасиз, сунъий интеллект ва робот техникасининг иқтисодиёт соҳаларига жорий қилиниши оқибатлари тўғрисида фундаментал билимларни ўзлаштиришга хизмат қилади. У нафақат бўлажак иқтисодчилар ҳамда сунъий интеллект ва робот техникаси соҳасида фаолият олиб бораётган илмий ва амалиётчи ходимлар, балки бошқа турли соҳа вакиллари, жумладан, ҳуқуқшунослар, умуман, кенг жамоатчилик учун ҳам фойдали манба сифатида тавсия этилиши мумкин.

Бу ўринда замонавий меҳнат иқтисодиёти сунъий интеллект (СИ) ва рақамли технологияларнинг жадал ривожланиши натижасида туб ўзгаришларни бошдан кечираётганига эътибор қаратиш лозим бўлади. Бундай шароитда глобал ҳамкорлик шунчаки исталган ташаббус эмас, балки барқарор ривожланишнинг фундаментал шартига айланмоқда.

Рақамлаштириш стратегиясини фаол амалга ошириб, Ўзбекистон иқтисодиёт ва ижтимоий ҳаётнинг турли соҳаларига сунъий интеллектни жорий этиш бўйича халқаро саъй-ҳаракатларда муҳим роль ўйнамоқда. Сўнгги йилларда мамлакатда рақамли трансформациянинг меъёрий-ҳуқуқий базасини яратиш, миллий тадқиқот ташаббусларини ривожлантириш ва сунъий интеллект соҳасидаги таълим дастурларини кенгайтириш бўйича сезиларли ютуқларга эришилди.

Сунъий интеллект ва илғор технологиялар соҳасида дунёда етакчи бўлган Америка Қўшма Штатлари билан ҳамкорлик халқаро ҳамкорликнинг муҳим йўналишларидан биридир. Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги муносабатлар таълим ташаббуслари, илмий тадқиқотлар ва тадбиркорлик экотизимини қўллаб-қувватлаш каби кенг кўламли соҳаларни қамраб олади. 2023 йилда қабул қилинган “АҚШнинг сунъий интеллект соҳасидаги тадқиқотлар ва ишланмалар бўйича миллий стратегик режаси”да инвестицияларнинг устувор йўналишлари белгиланиб, халқаро ҳамкорлик, жумладан, Ўзбекистон билан шерикликнинг муҳимлиги таъкидланган.

АҚШ Ўзбекистондаги таълим ислоҳотларини, айниқса, университетларда рақамли технологияларни ривожлантириш ва ўқув жараёнига сунъий интеллектни жорий этишни фаол қўллаб-қувватламоқда. Хусусан, 2024 йил октябрь ойида Тошкентда турли мамлакатлардан 200 дан ортиқ делегатни бирлаштирган ва олий таълимни рақамлаштириш масалаларига эътибор қаратган Марказий Осиё университетлари форуми бўлиб ўтди. Ушбу воқеа Ўзбекистонда сунъий интеллектни ривожлантиришда халқаро тажрибани жорий этиш йўлидаги муҳим қадам бўлди.

Ўзбекистон ва АҚШ илғор технологиялар алмашинуви, автоматлаштириш шароитида меҳнат ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича қўшма дастурларни ишлаб чиқиш ва меҳнатни тартибга солишнинг халқаро стандартларини интеграциялаш орқали сунъий интеллект соҳасида давлат даражасида ҳамкорлик қилмоқда. Ушбу ҳамкорликнинг энг муҳим жиҳати сунъий интеллектни жорий этиш жараёнида ходимларнинг ижтимоий ҳимоясини таъминлашдир. Ушбу мавзу халқаро майдонларда, жумладан, СИ Бош Ассамблеясида фаол муҳокама қилинмоқда, у ерда СИни ривожлантиришда инсонга йўналтирилган ёндашув зарурлигини таъкидловчи резолюция қабул қилинди.

Шу билан бирга, Ўзбекистонда сунъий интеллектни ривожлантириш бўйича стратегияни шакллантириш, жумладан, Миллий сунъий интеллект марказини ташкил этиш ва уни миллий иқтисодиётга интеграция қилиш бўйича “йўл харитаси”ни тасдиқлаш ишлари давом этмоқда. Бироқ мамлакат ҳали ҳам иш ўринларини мослаштириш, кадрларни қайта тайёрлаш ва рақамли иқтисодиёт имкониятларидан тенг фойдаланишни таъминлаш билан боғлиқ муаммоларга дуч келмоқда. Ушбу жараёнларда АҚШ каби давлатлар билан халқаро ҳамкорлик илғор билимларни жорий этиш, инвестицияларни жалб қилиш ва барқарор рақамли экотизимни ривожлантириш учун муҳим манба бўлиб хизмат қилади.

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси академиги, иқтисод фанлари доктори Қаландар Абдураҳмонов томонидан тайёрланган “Сунъий интеллект даврида меҳнат иқтисодиёти” дарслиги АҚШ олимлари томонидан тан олиниб, нашр этилиши Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги таълим ва илмий алоқаларни мустаҳкамлашда муҳим аҳамиятга эга. Глобаллашув ва жадал технологик тараққиёт даврида бундай нашрлар мамлакатлар ўртасида билим ва тажриба алмашишга ҳисса қўшади, айниқса, рақамли иқтисодиётда самарали ишлайдиган юқори малакали мутахассисларни тайёрлашда катта аҳамият касб этади.

Академик Қ.Абдураҳмонов меҳнат иқтисодиёти соҳасидаги йирик олимлардан биридир. Унинг тадқиқотлари глобаллашув ва рақамлаштириш шароитида меҳнат бозорининг ўзгариши билан боғлиқ кенг кўламли масалаларни қамраб олади. Таниқли ўзбек олими 1997 йилда халқаро илмий ҳамкорликни чуқурлаштириш доирасида дунёнинг етакчи академик марказларидан бири — Ҳарвард университетида (Бостон, Массачусетс, АҚШ) уч ойлик илмий стажировка ўтади.

Амалиёт давомида Қ.Абдураҳмонов таниқли иқтисодчи, Ҳарвард университетининг Роберт У.Скривенер номидаги иқтисодиёт ва ижтимоий сиёсат кафедраси профессори Жорж Ж.Борхас билан учрашди. Унинг “МcGraw-Hill Irwin” нашриёти томонидан чоп этилган “Labor Economics” фундаментал асари меҳнат бозорини ўрганиш соҳасида жаҳон стандарти сифатида тан олинган. Уларнинг мунозаралари ўқув материалларини тузиш методологияси, меҳнат иқтисодиёти бўйича дарсликларнинг тузилиши ва уларни Марказий Осиё иқтисодий воқелигига мослаштириш масалаларига бағишланди.

Академик Абдураҳмонов бу соҳадаги тадқиқотларини давом эттириб, Нью-Йорк университетида амалиёт ўтади ва у ерда таниқли иқтисодчи олимлар — профессорлар Роналд Г.Эренберг ва Роберт С.Смит билан маслаҳатлашувлар олиб борди. Ушбу олимлар соҳадаги етакчи тадқиқотлардан бири сифатида кенг тан олинган “Modern Labor Economics” (“Пеарсон” нашриёти) дарслигининг ҳаммуаллифларидир. Уларнинг илмий мунозаралари бандлик динамикаси, меҳнат бозоридаги таркибий ўзгаришлар, модернизация ва рақамли ўзгаришлар шароитида ишчи кучининг ижтимоий-иқтисодий мослашувини қамраб олди.

Иқтисодиёт фанига қўшган салмоқли ҳиссаси, назарий ва амалий тадқиқотлардаги улкан ютуқлари учун академик Қ.Абдураҳмонов нуфузли Нью-Йорк Фанлар академиясининг аъзолигига сазовор бўлди. Бу унвон 1999 йил апрель ойида директорлар кенгаши раиси Элеанор Баум ва Академия президенти Родни В.Николс томонидан имзоланган диплом билан расман тасдиқланди. Ушбу эътироф унинг халқаро кўламдаги академик фаолиятида муҳим босқич бўлиб, жаҳон иқтисодий тафаккури ривожига қўшган ҳиссасининг ўзига хос ифодаси бўлди.

Академик Қ.Абдураҳмонов ўзининг бой илмий тажрибаси ва халқаро ҳамкорликка таяниб, 2020 йилда Лондонда “Scientific Publishing House IVG” академик нашриёти томонидан чоп этилган “Меҳнат иқтисодиёти: назария ва амалиёт” фундаментал асарини нашр этди. Юқори илмий қиймати туфайли дарслик кенг эътирофга сазовор бўлди ва бир неча тилга — рус, ўзбек, индонез, қозоқ, қорақалпоқ, тожик ва қирғиз тилларига таржима қилинди. Бу нашр меҳнат илмининг ривожланишига катта ҳисса бўлиб қўшилди ва Марказий Осиёда ҳамда ушбу минтақадан ташқаридаги тадқиқотчилар, ўқитувчилар ва талабалар орасида эътироф этилди.

Буларнинг барчаси академик Қ.Абдураҳмоновнинг илмий фаолияти меҳнат иқтисодиётини ривожлантириш, барқарор ривожланиш стратегияларини шакллантириш ва таълим дастурларини рақамли давр муаммоларига мослаштиришда сезиларли таъсир кўрсатаётганининг яққол далилидир.

Сўнгги йилларда Ўзбекистон мактаб битирувчилари орасида Америка Қўшма Штатларида олий маълумот олиш тенденцияси ортиб бормоқда. Бу Америка таълимининг юқори сифати ва академик тадқиқотлар учун кенг имкониятлари билан боғлиқ. Бундан ташқари, Ўзбекистон ва АҚШ таълим ва илмий-тадқиқот муассасалари ўртасида мустаҳкам ҳамкорлик алоқалари ўрнатилган бўлиб, улар қўшма дастурлар, талабалар ва ўқитувчилар алмашинуви, шунингдек, ҳамкорликдаги илмий лойиҳаларда амалга оширилмоқда.

Ўзбекистонда Америка университетларининг бир нечта филиали муваффақиятли фаолият юритмоқда. Хусусан, Тошкентда Вебстер университетининг таълим дастурларини амалга ошириш маркази мавжуд бўлиб, у талабаларга халқаро миқёсда тан олинган академик дастурлардан фойдаланиш имконини беради.

Бу ерда 2024 йилда Америка технология университети ҳам ўз фаолиятини бошлади ва АҚШнинг мамлакатдаги иккинчи олий таълим муассасасига айланди. Ушбу муассасалар ўзбекистонлик талабаларга ўз ватанидан ташқарига чиқмаган ҳолда халқаро даражадаги сифатли таълим олиш имкониятини беради.

Ўзбекистон ва Америка Қўшма Штатлари ўртасидаги савдо-иқтисодий муносабатлар ҳам ижобий ўсишни кўрсатмоқда. Айни чоғда Ўзбекистон Статистика агентлиги маълумотларига кўра, 2023 йилнинг биринчи ярмида мамлакат ташқи савдо айланмаси 29,2 миллиард АҚШ долларини ташкил этди, бу 2022 йилнинг шу даврига нисбатан 19,4 фоизга кўпдир. Ушбу кўрсаткич 2024 йилда 36,8 миллиард долларгача ўсиб, олдинги йилга нисбатан 5,3 фоизга ошди.

Икки томонлама алоқаларни мустаҳкамлашдан ташқари, “Сунъий интеллект даврида меҳнат иқтисодиёти” дарслиги Қўшма Штатларда таҳсил олаётган ўзбекистонлик талабалар, аспирантлар ва тадқиқотчилар учун касбий муҳитни шакллантиришда муҳим роль ўйнайди. Меҳнат иқтисодиётининг рақамли трансформацияси шароитида ушбу дарслик ёш мутахассисларга сунъий интеллектнинг меҳнат бозорига таъсири, бандликнинг янги шакллари ва ходимларни ижтимоий ҳимоя қилиш масалаларини тушуниш учун ноёб таҳлилий воситаларни тақдим этади.

Мазкур китоб Америка университетларида таҳсил олаётган ўзбекистонлик талабалар учун қимматли манба бўлиб хизмат қилади. Чунки унда Марказий Осиёдаги меҳнат иқтисодиётининг минтақавий хусусиятлари ҳисобга олинган ва халқаро тажрибани Ўзбекистон иқтисодий воқелигига мослаштиришда аниқ илмий ёндашув таклиф этилган.

Аспирантлар ва тадқиқотчилар учун дарслик сунъий интеллект даврида меҳнат иқтисодиёти, рақамлаштириш, инсон капитали ва бандликни тартибга солиш соҳаларида академик тадқиқотлар олиб бориш учун услубий асос бўлади. У таълим бозоридаги таркибий ўзгаришларни таҳлил қилиш, технологик ишсизлик хавфини баҳолаш ва таълим тизимини рақамли давр муаммоларига мослаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишга ёрдам беради. Меҳнат бозорини тартибга солишнинг халқаро амалиёти ва сунъий интеллект соҳасидаги етакчи мамлакатларнинг мослашиш стратегиялари ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олган дарслик меҳнат иқтисодиёти сиёсатини ишлаб чиқиш билан шуғулланувчи сиёсатчилар ва стратеглар учун бевосита муҳим қўлланмага айланиши тайин.

Янада муҳими, академик Қаландар Абдураҳмонов томонидан ёзилган “Сунъий интеллект даврида меҳнат иқтисодиёти” дарслиги рақамлаштириш ва сунъий интеллект интеграцияси шароитида меҳнат бозори трансформациясининг ҳар томонлама таҳлилини ўз ичига олган.

Китобда сунъий интеллект даврида меҳнат бозори тузилмасидаги ўзгаришларга алоҳида эътибор қаратилган. Муаллиф иқтисодий жараёнларни автоматлаштириш ва алгоритмлаштириш анъанавий иш ўринларини қисқартириши, шу билан бирга янги касблар ва фаолият йўналишларининг пайдо бўлишини рағбатлантиришини батафсил таҳлил қилган.

Технологик инқилоб инсон ресурсларини бошқаришда эскирган ёндашувларни қайта кўриб чиқишни, таълимнинг янги моделларини ишлаб чиқишни ва иш билан бандликнинг мослашувчан шаклларини жорий этишни талаб қилмоқда. Шу жиҳатдан, дарслик ўқувчиларга рақамли иқтисодиётда қайси компетенциялар муҳим аҳамият касб этишини ва касбий кўникмаларга қўйиладиган талаблар қандай ўзгараётганини тушунишга ёрдам беради.

Сунъий интеллектнинг ижтимоий-меҳнат муносабатларига таъсирига катта эътибор қаратилган. Муаллиф иш билан бандликнинг замонавий моделлари — “gi-iqtisodiyot”, масофавий иш, рақамли платформалар ва фриланс, шунингдек, мослашувчан ва ностандарт меҳнат шартномалари даврида ходимлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш муаммоларини таҳлил қилади. Шуниси муҳимки, дарсликда нафақат мавжуд муаммолар аниқланган, балки уларни ҳал қилиш йўллари ҳам таклиф этилган, маҳсулот бозорини халқаро тартибга солиш ва ижтимоий ҳимояга муҳтож гуруҳларни ҳимоя қилиш зарурлиги таъкидланган.

Китобда сунъий интеллектнинг таълим ва касбий тайёргарликка таъсири ҳам батафсил кўриб чиқилган. Узлуксиз таълим концепцияси, индивидуал таълим траекториялари ва таълим жараёнида СИ технологияларини қўллашнинг аҳамияти уқтирилган. Муаллиф таълим муассасаларини янги муаммоларга мослаштириш стратегияларини, жумладан, ўқув дастурларини модернизация қилиш, рақамли кўникмаларни ривожлантириш ва сунъий интеллектни ўқитиш методологиясига интеграциялашни таклиф этади.

Ушбу дарсликнинг яна бир ўзига хос хусусияти — фанлараро ёндашув бўлиб, у иқтисодий назария, меҳнат бозори тенденциялари таҳлили, социологик тадқиқотлар ва меҳнатни тартибга солишнинг халқаро амалиётини бирлаштиради. Асосий мавзулар орасида ходимларни рағбатлантириш, меҳнатга ҳақ тўлаш тизимларининг ўзгариши ва рақамли даврда меҳнат стандартларига янги ёндашувлар бор. СИ технологиялари инсон ресурсларини бошқаришни, ишчи кучига бўлган эҳтиёжни башорат қилишни ва меҳнат унумдорлигини баҳолашни қандай яхшилаши мумкинлигига алоҳида эътибор қаратилган.

Дарслик турли мамлакатлар мисолида таҳлилий тадқиқотларни ўз ичига олади. Унда меҳнат иқтисодиётига СИни жорий этиш бўйича муваффақиятли халқаро амалиётлар кўриб чиқилиб, ўз меҳнат бозорларини янги воқеликларга самарали мослаштира олган давлатлар тажрибаси таҳлил қилинган. Бу эса дарсликнинг нафақат талабалар ва ўқитувчилар, балки иш билан бандлик тизимида фаолият юритаётган ходимларни бошқариш ва иқтисодиётни рақамли ўзгартириш масалалари билан шуғулланувчи сиёсатчилар, иқтисодчилар ва раҳбарлар учун ҳам қимматини янада оширган.

Дарсликда меҳнат бозорини тартибга солишнинг келажаги атрофлича ўрганилган. Рақамли иқтисодиётга адолатли ўтишни таъминлашга қаратилган глобал ташаббуслар, ижтимоий адолат, ходимлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва меҳнат бозори инклюзивлиги масалалари кўриб чиқилган. Рақамли тенгсизлик муаммоси ва унинг сунъий интеллект технологияларини жадал жорий этиш билан боғлиқ энг долзарб таҳдидлардан бири бўлган иш ўринларининг мавжудлигига таъсирига алоҳида эътибор қаратилган.

Шундай қилиб, ушбу дарслик нафақат жорий ўзгаришларнинг таҳлили, балки меҳнат тизимларини янги воқеликка мослаштириш бўйича стратегик қўлланма ҳамдир.

Ушбу нашр сунъий интеллект даврида меҳнатни ташкил этиш бўйича нафақат ўқитиш ва ўргатиш, балки айни соҳада янги ёндашувларни ишлаб чиқиш, таълим тизимини мослаштириш ва инсон ресурсларини бошқаришнинг инновацион стратегияларини яратишга илҳомлантириш учун мўлжалланган.

Акмал САИДОВ,

академик.

«Hurriyat» газетасининг 2026 йил 4 февраль кунги 5 (1483)-сони

uzHurriyat.uz