Akademik Qalandar Abdurahmonovning AQShda chop etilgan

“Sun'iy intellekt davrida mehnat iqtisodiyoti” kitobi dunyo olimlari e'tirofiga sazovor bo'ldi

Hozirgi kunda texnologiya olamida hayratlanarli inqilobiy o'zgarishlar yuz bermoqda. Butun dunyoda sun'iy intellekt va robot texnikasi keng qo'llanila boshlanishi natijasida iqtisodiyotda va kundalik turmushda katta burilish, yangi texnologik inqilob arafasida turibmiz. Bu masala raqamli iqtisodiyotga o'tish jarayonini amalga oshirayotgan O'zbekistonda alohida dolzarblik kasb etadi.

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti qoshidagi “Mehnat iqtisodiyoti va inson kapitali” ilmiy maktabi hamda G.V.Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent shahridagi filialida “Iqtisodiyotda sun'iy intellekt asoslari” o'quv fani bo'yicha darslik yaratilishi bugungi davr talablariga mos kadrlar tayyorlash vazifasini samarali amalga oshirishga qaratilgan muhim qadam bo'ldi. Akademik Qalandar Abdurahmonov rahbarligida faoliyat olib borayotgan iqtisodchi olimlar tomonidan tayyorlangan bu darslikda sun'iy intellekt va robot texnikasining iqtisodiyot tarmoqlariga joriy qilinishi natijasida yaratiladigan yangi imkoniyatlar hamda yuzaga keladigan muammo va tahdidlar muhokama qilingan.

“Sun'iy intellekt” iborasi qaerdan kelib chiqqan? 1956 yilda AQShdagi Dartmut universitetida o'tkazilgan seminarda matematik-olim professor Jon Makkarti aniq muammolarni hal qilish uchun “sun'iy intellekt”dan foydalanish usullari to'g'risida ma'ruza qilgan. Uning fikricha, intellekt maqsadlarga erishish qobiliyatining hisoblash komponentini nazarda tutadi. Ingliz tilidan tarjima qilinganda “intellekt” so'zi aqlning o'zini emas, balki “aqlli fikr yuritish qobiliyati”ni anglatadi. “Intellekt” — bu shunday texnologik tizimki, u o'zini o'zi o'qitish jarayonida ma'lum bir muammolarni hal qilish uchun dasturlarni yaratish qobiliyatiga ega.

Akademik Qalandar Abdurahmonov sun'iy intellekt asoschilari haqida birinchi marta 2024 yil 5-8 iyun kunlari Sankt-Peterburgda bo'lib o'tgan Iqtisodiy forumdagi ma'ruzasida o'z fikrlarini qat'iy bildirgan edi. O'zbek olimi qayd etganidek, IV-XIV asrlarda — G'arbda matematik fanlar inqirozga uchragan paytda musulmon Sharqida Jobir ibn Hayyon, as-Sufiy, al-Fazoriy, al-Kindiy, al-Xorazmiy, al-Farg'oniy, ar-Roziy, al-Forobiy, al-Beruniy va Umar Xayyom kabi mashhur matematik olimlar bu fanni nafaqat saqlab qolgan, balki yanada boyitgan. Shu ma'noda, XX asrga kelib sun'iy intellektning asosini amerikalik olim Jon Makkarti yaratgan emas, balki bu soha vatandoshimiz al-Xorazmiyning algoritmlari asosida yuzaga kelgan.

Qalandar Abdurahmonov ayni fikrlarini izchil davom ettirib, AQShning Nyu-York shahrida joylashgan “Callaghan Publication” nashriyoti tomonidan 2025 yilda chop etilgan “Labor Economics in the Era of Artificial Intelligence” nomli kitobining alohida faslida (71-91-betlar) sun'iy intellekt asoschisi, aslida, ulug' alloma bobomiz al-Xorazmiy algoritmlari ekanligini ilmiy asosda isbotlab berdi. Endilikda ushbu kitob qariyb 100 ta mamlakatda o'qilmoqda va o'rganilmoqda.

Shuni alohida ta'kidlash kerakki, “Iqtisodiyotda sun'iy intellekt asoslari” darsligi sun'iy intellektning texnik tafsilotlari yoki mohiyati to'g'risida to'liq ma'lumot berishni maqsad qilmagan. Darslik, asosan, sun'iy intellektni jamiyat taraqqiyotining turli sohalarida keng qo'llashning iqtisodiy oqibatlariga bag'ishlangan. Muallif sun'iy intellekt tushunchasi, paydo bo'lishi, rivojlanish bosqichlari va istiqbolini yoritib, uning biznes jarayonlarini optimallashtirish va xodimlarning ish sifatini oshirishda, davlat boshqaruvi va xizmatlarini ko'rsatishda qo'llanilishi iqtisodiyot uchun qanday natijalarga olib kelishini batafsil bayon etgan.

Darslikning chop etilishidan ko'zlangan asosiy maqsad — bu sun'iy intellektning iqtisodiyotdagi o'rnini tushunishga yordam berish, undan foydalanish asoslari bo'yicha talabalar bilimlarini rivojlantirish, global va milliy iqtisodiyotda yuzaga kelishi kutilayotgan yangi sharoitlarda to'g'ri qarorlar qabul qilishga “sun'iy intellekt” yordamida ko'maklashishdan iborat.

Darslik 8 ta mavzuni o'z ichiga olgan bo'lib, ular bir-biri bilan chambarchas bog'liq. Xususan, mualliflar “Sun'iy intellekt tizimi: umumiy tushunchalar, rivojlanishi”, “Sun'iy intellektda mashinali o'qitish”, “Sun'iy intellektda chuqur o'qitish”, “Robotlarning sun'iy intellekt tizimidagi o'rni”, “Sun'iy intellektning iqtisodiyotda tutgan o'rni”, “Inson kapitali va sun'iy intellekt”, “Sun'iy intellekt texnologiyalarining ijtimoiy-mehnat munosabatlariga ta'siri”, “Iqtisodiyot sohalarida sun'iy intellektdan foydalanish” kabi mavzularda amalga oshirilgan ilmiy izlanishlar natijalarini batafsil yoritishgan.

Darslik sun'iy intellekt bilan bog'liq bir qator muammolarga amaliy javob topishga yordam beradi. Undan bugun mavjud kasblar kelajakda bo'ladimi yoki ular yo'q bo'lib, o'rnida boshqalari paydo bo'ladimi, kelajakda ishga joylashish va munosib hayot kechirish uchun qanday malakalarni egallash kerak, sun'iy intellekt va robot texnikasiga asoslangan iqtisodiyot sharoitida yashashlari uchun yoshlarga qanday ta'lim va tarbiya berish kerak, Yangi O'zbekistonda sun'iy intellekt va robotlashtirishning rivojlanishi qanday istiqbolga ega, degan ko'pchilikni o'ylantirayotgan savollarga javob topish mumkin.

Darslik yuqori saviyada, tushunarli va ravon tilda yozilgan. Ma'lumotlarni taqdim etishda ma'noviy g'alizlik, noaniqlik va ortiqcha murakkablikka yo'l qo'yilmagan. Har bir mavzuni yoritishda fanga tegishli tushuncha va ta'riflar, atama va iboralardan lozim darajada foydalanilgan. Mualliflar tomonidan sun'iy intellekt rivojlanishini tahlil etishda jahon iqtisodiyoti va milliy iqtisodiyotga xos bo'lgan zamonaviy tendensiyalar hisobga olingan.

Mazkur darslik keng qamrovliligi va ommabopligi bilan iqtisodiy fanlar sohasidagi “yangi avlod darsliklari” jumlasiga kiradi va, shubhasiz, sun'iy intellekt va robot texnikasining iqtisodiyot sohalariga joriy qilinishi oqibatlari to'g'risida fundamental bilimlarni o'zlashtirishga xizmat qiladi. U nafaqat bo'lajak iqtisodchilar hamda sun'iy intellekt va robot texnikasi sohasida faoliyat olib borayotgan ilmiy va amaliyotchi xodimlar, balki boshqa turli soha vakillari, jumladan, huquqshunoslar, umuman, keng jamoatchilik uchun ham foydali manba sifatida tavsiya etilishi mumkin.

Bu o'rinda zamonaviy mehnat iqtisodiyoti sun'iy intellekt (SI) va raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida tub o'zgarishlarni boshdan kechirayotganiga e'tibor qaratish lozim bo'ladi. Bunday sharoitda global hamkorlik shunchaki istalgan tashabbus emas, balki barqaror rivojlanishning fundamental shartiga aylanmoqda.

Raqamlashtirish strategiyasini faol amalga oshirib, O'zbekiston iqtisodiyot va ijtimoiy hayotning turli sohalariga sun'iy intellektni joriy etish bo'yicha xalqaro sa'y-harakatlarda muhim rol o'ynamoqda. So'nggi yillarda mamlakatda raqamli transformatsiyaning me'yoriy-huquqiy bazasini yaratish, milliy tadqiqot tashabbuslarini rivojlantirish va sun'iy intellekt sohasidagi ta'lim dasturlarini kengaytirish bo'yicha sezilarli yutuqlarga erishildi.

Sun'iy intellekt va ilg'or texnologiyalar sohasida dunyoda yetakchi bo'lgan Amerika Qo'shma Shtatlari bilan hamkorlik xalqaro hamkorlikning muhim yo'nalishlaridan biridir. O'zbekiston va AQSh o'rtasidagi munosabatlar ta'lim tashabbuslari, ilmiy tadqiqotlar va tadbirkorlik ekotizimini qo'llab-quvvatlash kabi keng ko'lamli sohalarni qamrab oladi. 2023 yilda qabul qilingan “AQShning sun'iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar va ishlanmalar bo'yicha milliy strategik rejasi”da investitsiyalarning ustuvor yo'nalishlari belgilanib, xalqaro hamkorlik, jumladan, O'zbekiston bilan sheriklikning muhimligi ta'kidlangan.

AQSh O'zbekistondagi ta'lim islohotlarini, ayniqsa, universitetlarda raqamli texnologiyalarni rivojlantirish va o'quv jarayoniga sun'iy intellektni joriy etishni faol qo'llab-quvvatlamoqda. Xususan, 2024 yil oktyabr oyida Toshkentda turli mamlakatlardan 200 dan ortiq delegatni birlashtirgan va oliy ta'limni raqamlashtirish masalalariga e'tibor qaratgan Markaziy Osiyo universitetlari forumi bo'lib o'tdi. Ushbu voqea O'zbekistonda sun'iy intellektni rivojlantirishda xalqaro tajribani joriy etish yo'lidagi muhim qadam bo'ldi.

O'zbekiston va AQSh ilg'or texnologiyalar almashinuvi, avtomatlashtirish sharoitida mehnat huquqlarini himoya qilish bo'yicha qo'shma dasturlarni ishlab chiqish va mehnatni tartibga solishning xalqaro standartlarini integratsiyalash orqali sun'iy intellekt sohasida davlat darajasida hamkorlik qilmoqda. Ushbu hamkorlikning eng muhim jihati sun'iy intellektni joriy etish jarayonida xodimlarning ijtimoiy himoyasini ta'minlashdir. Ushbu mavzu xalqaro maydonlarda, jumladan, SI Bosh Assambleyasida faol muhokama qilinmoqda, u yerda SIni rivojlantirishda insonga yo'naltirilgan yondashuv zarurligini ta'kidlovchi rezolyutsiya qabul qilindi.

Shu bilan birga, O'zbekistonda sun'iy intellektni rivojlantirish bo'yicha strategiyani shakllantirish, jumladan, Milliy sun'iy intellekt markazini tashkil etish va uni milliy iqtisodiyotga integratsiya qilish bo'yicha “yo'l xaritasi”ni tasdiqlash ishlari davom etmoqda. Biroq mamlakat hali ham ish o'rinlarini moslashtirish, kadrlarni qayta tayyorlash va raqamli iqtisodiyot imkoniyatlaridan teng foydalanishni ta'minlash bilan bog'liq muammolarga duch kelmoqda. Ushbu jarayonlarda AQSh kabi davlatlar bilan xalqaro hamkorlik ilg'or bilimlarni joriy etish, investitsiyalarni jalb qilish va barqaror raqamli ekotizimni rivojlantirish uchun muhim manba bo'lib xizmat qiladi.

O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi, iqtisod fanlari doktori Qalandar Abdurahmonov tomonidan tayyorlangan “Sun'iy intellekt davrida mehnat iqtisodiyoti” darsligi AQSh olimlari tomonidan tan olinib, nashr etilishi O'zbekiston va AQSh o'rtasidagi ta'lim va ilmiy aloqalarni mustahkamlashda muhim ahamiyatga ega. Globallashuv va jadal texnologik taraqqiyot davrida bunday nashrlar mamlakatlar o'rtasida bilim va tajriba almashishga hissa qo'shadi, ayniqsa, raqamli iqtisodiyotda samarali ishlaydigan yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashda katta ahamiyat kasb etadi.

Akademik Q.Abdurahmonov mehnat iqtisodiyoti sohasidagi yirik olimlardan biridir. Uning tadqiqotlari globallashuv va raqamlashtirish sharoitida mehnat bozorining o'zgarishi bilan bog'liq keng ko'lamli masalalarni qamrab oladi. Taniqli o'zbek olimi 1997 yilda xalqaro ilmiy hamkorlikni chuqurlashtirish doirasida dunyoning yetakchi akademik markazlaridan biri — Harvard universitetida (Boston, Massachusets, AQSh) uch oylik ilmiy stajirovka o'tadi.

Amaliyot davomida Q.Abdurahmonov taniqli iqtisodchi, Harvard universitetining Robert U.Skrivener nomidagi iqtisodiyot va ijtimoiy siyosat kafedrasi professori Jorj J.Borxas bilan uchrashdi. Uning “McGraw-Hill Irwin” nashriyoti tomonidan chop etilgan “Labor Economics” fundamental asari mehnat bozorini o'rganish sohasida jahon standarti sifatida tan olingan. Ularning munozaralari o'quv materiallarini tuzish metodologiyasi, mehnat iqtisodiyoti bo'yicha darsliklarning tuzilishi va ularni Markaziy Osiyo iqtisodiy voqeligiga moslashtirish masalalariga bag'ishlandi.

Akademik Abdurahmonov bu sohadagi tadqiqotlarini davom ettirib, Nyu-York universitetida amaliyot o'tadi va u yerda taniqli iqtisodchi olimlar — professorlar Ronald G.Erenberg va Robert S.Smit bilan maslahatlashuvlar olib bordi. Ushbu olimlar sohadagi yetakchi tadqiqotlardan biri sifatida keng tan olingan “Modern Labor Economics” (“Pearson” nashriyoti) darsligining hammualliflaridir. Ularning ilmiy munozaralari bandlik dinamikasi, mehnat bozoridagi tarkibiy o'zgarishlar, modernizatsiya va raqamli o'zgarishlar sharoitida ishchi kuchining ijtimoiy-iqtisodiy moslashuvini qamrab oldi.

Iqtisodiyot faniga qo'shgan salmoqli hissasi, nazariy va amaliy tadqiqotlardagi ulkan yutuqlari uchun akademik Q.Abdurahmonov nufuzli Nyu-York Fanlar akademiyasining a'zoligiga sazovor bo'ldi. Bu unvon 1999 yil aprel oyida direktorlar kengashi raisi Eleanor Baum va Akademiya prezidenti Rodni V.Nikols tomonidan imzolangan diplom bilan rasman tasdiqlandi. Ushbu e'tirof uning xalqaro ko'lamdagi akademik faoliyatida muhim bosqich bo'lib, jahon iqtisodiy tafakkuri rivojiga qo'shgan hissasining o'ziga xos ifodasi bo'ldi.

Akademik Q.Abdurahmonov o'zining boy ilmiy tajribasi va xalqaro hamkorlikka tayanib, 2020 yilda Londonda “Scientific Publishing House IVG” akademik nashriyoti tomonidan chop etilgan “Mehnat iqtisodiyoti: nazariya va amaliyot” fundamental asarini nashr etdi. Yuqori ilmiy qiymati tufayli darslik keng e'tirofga sazovor bo'ldi va bir necha tilga — rus, o'zbek, indonez, qozoq, qoraqalpoq, tojik va qirg'iz tillariga tarjima qilindi. Bu nashr mehnat ilmining rivojlanishiga katta hissa bo'lib qo'shildi va Markaziy Osiyoda hamda ushbu mintaqadan tashqaridagi tadqiqotchilar, o'qituvchilar va talabalar orasida e'tirof etildi.

Bularning barchasi akademik Q.Abdurahmonovning ilmiy faoliyati mehnat iqtisodiyotini rivojlantirish, barqaror rivojlanish strategiyalarini shakllantirish va ta'lim dasturlarini raqamli davr muammolariga moslashtirishda sezilarli ta'sir ko'rsatayotganining yaqqol dalilidir.

So'nggi yillarda O'zbekiston maktab bitiruvchilari orasida Amerika Qo'shma Shtatlarida oliy ma'lumot olish tendensiyasi ortib bormoqda. Bu Amerika ta'limining yuqori sifati va akademik tadqiqotlar uchun keng imkoniyatlari bilan bog'liq. Bundan tashqari, O'zbekiston va AQSh ta'lim va ilmiy-tadqiqot muassasalari o'rtasida mustahkam hamkorlik aloqalari o'rnatilgan bo'lib, ular qo'shma dasturlar, talabalar va o'qituvchilar almashinuvi, shuningdek, hamkorlikdagi ilmiy loyihalarda amalga oshirilmoqda.

O'zbekistonda Amerika universitetlarining bir nechta filiali muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Xususan, Toshkentda Vebster universitetining ta'lim dasturlarini amalga oshirish markazi mavjud bo'lib, u talabalarga xalqaro miqyosda tan olingan akademik dasturlardan foydalanish imkonini beradi.

Bu yerda 2024 yilda Amerika texnologiya universiteti ham o'z faoliyatini boshladi va AQShning mamlakatdagi ikkinchi oliy ta'lim muassasasiga aylandi. Ushbu muassasalar o'zbekistonlik talabalarga o'z vatanidan tashqariga chiqmagan holda xalqaro darajadagi sifatli ta'lim olish imkoniyatini beradi.

O'zbekiston va Amerika Qo'shma Shtatlari o'rtasidagi savdo-iqtisodiy munosabatlar ham ijobiy o'sishni ko'rsatmoqda. Ayni chog'da O'zbekiston Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023 yilning birinchi yarmida mamlakat tashqi savdo aylanmasi 29,2 milliard AQSh dollarini tashkil etdi, bu 2022 yilning shu davriga nisbatan 19,4 foizga ko'pdir. Ushbu ko'rsatkich 2024 yilda 36,8 milliard dollargacha o'sib, oldingi yilga nisbatan 5,3 foizga oshdi.

Ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlashdan tashqari, “Sun'iy intellekt davrida mehnat iqtisodiyoti” darsligi Qo'shma Shtatlarda tahsil olayotgan o'zbekistonlik talabalar, aspirantlar va tadqiqotchilar uchun kasbiy muhitni shakllantirishda muhim rol o'ynaydi. Mehnat iqtisodiyotining raqamli transformatsiyasi sharoitida ushbu darslik yosh mutaxassislarga sun'iy intellektning mehnat bozoriga ta'siri, bandlikning yangi shakllari va xodimlarni ijtimoiy himoya qilish masalalarini tushunish uchun noyob tahliliy vositalarni taqdim etadi.

Mazkur kitob Amerika universitetlarida tahsil olayotgan o'zbekistonlik talabalar uchun qimmatli manba bo'lib xizmat qiladi. Chunki unda Markaziy Osiyodagi mehnat iqtisodiyotining mintaqaviy xususiyatlari hisobga olingan va xalqaro tajribani O'zbekiston iqtisodiy voqeligiga moslashtirishda aniq ilmiy yondashuv taklif etilgan.

Aspirantlar va tadqiqotchilar uchun darslik sun'iy intellekt davrida mehnat iqtisodiyoti, raqamlashtirish, inson kapitali va bandlikni tartibga solish sohalarida akademik tadqiqotlar olib borish uchun uslubiy asos bo'ladi. U ta'lim bozoridagi tarkibiy o'zgarishlarni tahlil qilish, texnologik ishsizlik xavfini baholash va ta'lim tizimini raqamli davr muammolariga moslashtirish bo'yicha takliflar ishlab chiqishga yordam beradi. Mehnat bozorini tartibga solishning xalqaro amaliyoti va sun'iy intellekt sohasidagi yetakchi mamlakatlarning moslashish strategiyalari haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan darslik mehnat iqtisodiyoti siyosatini ishlab chiqish bilan shug'ullanuvchi siyosatchilar va strateglar uchun bevosita muhim qo'llanmaga aylanishi tayin.

Yanada muhimi, akademik Qalandar Abdurahmonov tomonidan yozilgan “Sun'iy intellekt davrida mehnat iqtisodiyoti” darsligi raqamlashtirish va sun'iy intellekt integratsiyasi sharoitida mehnat bozori transformatsiyasining har tomonlama tahlilini o'z ichiga olgan.

Kitobda sun'iy intellekt davrida mehnat bozori tuzilmasidagi o'zgarishlarga alohida e'tibor qaratilgan. Muallif iqtisodiy jarayonlarni avtomatlashtirish va algoritmlashtirish an'anaviy ish o'rinlarini qisqartirishi, shu bilan birga yangi kasblar va faoliyat yo'nalishlarining paydo bo'lishini rag'batlantirishini batafsil tahlil qilgan.

Texnologik inqilob inson resurslarini boshqarishda eskirgan yondashuvlarni qayta ko'rib chiqishni, ta'limning yangi modellarini ishlab chiqishni va ish bilan bandlikning moslashuvchan shakllarini joriy etishni talab qilmoqda. Shu jihatdan, darslik o'quvchilarga raqamli iqtisodiyotda qaysi kompetensiyalar muhim ahamiyat kasb etishini va kasbiy ko'nikmalarga qo'yiladigan talablar qanday o'zgarayotganini tushunishga yordam beradi.

Sun'iy intellektning ijtimoiy-mehnat munosabatlariga ta'siriga katta e'tibor qaratilgan. Muallif ish bilan bandlikning zamonaviy modellari — “gi-iqtisodiyot”, masofaviy ish, raqamli platformalar va frilans, shuningdek, moslashuvchan va nostandart mehnat shartnomalari davrida xodimlar huquqlarini himoya qilish muammolarini tahlil qiladi. Shunisi muhimki, darslikda nafaqat mavjud muammolar aniqlangan, balki ularni hal qilish yo'llari ham taklif etilgan, mahsulot bozorini xalqaro tartibga solish va ijtimoiy himoyaga muhtoj guruhlarni himoya qilish zarurligi ta'kidlangan.

Kitobda sun'iy intellektning ta'lim va kasbiy tayyorgarlikka ta'siri ham batafsil ko'rib chiqilgan. Uzluksiz ta'lim konsepsiyasi, individual ta'lim traektoriyalari va ta'lim jarayonida SI texnologiyalarini qo'llashning ahamiyati uqtirilgan. Muallif ta'lim muassasalarini yangi muammolarga moslashtirish strategiyalarini, jumladan, o'quv dasturlarini modernizatsiya qilish, raqamli ko'nikmalarni rivojlantirish va sun'iy intellektni o'qitish metodologiyasiga integratsiyalashni taklif etadi.

Ushbu darslikning yana bir o'ziga xos xususiyati — fanlararo yondashuv bo'lib, u iqtisodiy nazariya, mehnat bozori tendensiyalari tahlili, sotsiologik tadqiqotlar va mehnatni tartibga solishning xalqaro amaliyotini birlashtiradi. Asosiy mavzular orasida xodimlarni rag'batlantirish, mehnatga haq to'lash tizimlarining o'zgarishi va raqamli davrda mehnat standartlariga yangi yondashuvlar bor. SI texnologiyalari inson resurslarini boshqarishni, ishchi kuchiga bo'lgan ehtiyojni bashorat qilishni va mehnat unumdorligini baholashni qanday yaxshilashi mumkinligiga alohida e'tibor qaratilgan.

Darslik turli mamlakatlar misolida tahliliy tadqiqotlarni o'z ichiga oladi. Unda mehnat iqtisodiyotiga SIni joriy etish bo'yicha muvaffaqiyatli xalqaro amaliyotlar ko'rib chiqilib, o'z mehnat bozorlarini yangi voqeliklarga samarali moslashtira olgan davlatlar tajribasi tahlil qilingan. Bu esa darslikning nafaqat talabalar va o'qituvchilar, balki ish bilan bandlik tizimida faoliyat yuritayotgan xodimlarni boshqarish va iqtisodiyotni raqamli o'zgartirish masalalari bilan shug'ullanuvchi siyosatchilar, iqtisodchilar va rahbarlar uchun ham qimmatini yanada oshirgan.

Darslikda mehnat bozorini tartibga solishning kelajagi atroflicha o'rganilgan. Raqamli iqtisodiyotga adolatli o'tishni ta'minlashga qaratilgan global tashabbuslar, ijtimoiy adolat, xodimlar huquqlarini himoya qilish va mehnat bozori inklyuzivligi masalalari ko'rib chiqilgan. Raqamli tengsizlik muammosi va uning sun'iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish bilan bog'liq eng dolzarb tahdidlardan biri bo'lgan ish o'rinlarining mavjudligiga ta'siriga alohida e'tibor qaratilgan.

Shunday qilib, ushbu darslik nafaqat joriy o'zgarishlarning tahlili, balki mehnat tizimlarini yangi voqelikka moslashtirish bo'yicha strategik qo'llanma hamdir.

Ushbu nashr sun'iy intellekt davrida mehnatni tashkil etish bo'yicha nafaqat o'qitish va o'rgatish, balki ayni sohada yangi yondashuvlarni ishlab chiqish, ta'lim tizimini moslashtirish va inson resurslarini boshqarishning innovatsion strategiyalarini yaratishga ilhomlantirish uchun mo'ljallangan.

Akmal SAIDOV,

akademik.

«Hurriyat» gazetasining 2026-yil 4-fevral kungi 5 (1483)-soni

uzHurriyat.uz