1 IYUN — BUTUNJAHON OTA-ONALAR KUNI

Har yili 1-iyun – Butunjahon ota-onalar kuni sifatida dunyo miqyosida keng nishonlanadi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) tashabbusi bilan ta’sis etilgan ushbu xalqaro sana jahon jamoatchiligini ota-onalarning oila va jamiyat hayotidagi beqiyos o‘rni, farzand tarbiyasidagi ulkan mas’uliyati va oila institutini mustahkamlash zaruratiga yana bir bor e’tibor qaratishga chorlaydi.

Bugungi globallashuv, axborot tezkorligi va ijtimoiy munosabatlar tobora murakkablashayotgan bir sharoitda ota-onaning tarbiyadagi, ma’naviy muhitni shakllantirishdagi va farzand kelajagini belgilashdagi o‘rni yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shu ma’noda, Butunjahon ota-onalar kuni nafaqat bayram, balki katta tarbiyaviy, ijtimoiy va ma’naviy ahamiyatga ega xalqaro sana sifatida e’tirof etiladi.

Ota-ona — oilaning ma’naviy ustuni

Oila har qanday jamiyatning eng muhim ijtimoiy bo‘g‘inidir. Sog‘lom oila — sog‘lom jamiyat, ma’naviyatli oila — ma’naviyatli millat demakdir. Ana shu muqaddas maskanning asosiy tayanchi esa, shubhasiz, ota-onalar.

Ota-ona farzand hayotida:

• birinchi tarbiyachi;

• birinchi ustoz;

• birinchi himoyachi;

• birinchi ma’naviy yo‘lboshchi sifatida namoyon bo‘ladi.

Ona mehr, sabr, oqibat va beg‘araz muhabbat timsoli bo‘lsa, ota mas’uliyat, matonat, hayotiy tajriba va oilaviy barqarorlik ramzidir. Farzandning dunyoqarashi, xulq-atvori, hayotga munosabati, hatto kelajakdagi shaxsiy qarorlari ko‘p jihatdan aynan ota-ona tarbiyasiga bog‘liq bo‘ladi.

Shu bois ham ota-onalarning jamiyat hayotidagi o‘rnini yuksak baholash, ularga nisbatan hurmat va e’tiborni kuchaytirish bugungi kunning muhim vazifalaridan hisoblanadi.

BMT tomonidan ushbu sananing belgilanishi bejiz emas

BMT tomonidan 1-iyun sanasining Butunjahon ota-onalar kuni sifatida belgilanishi xalqaro miqyosda ota-onalarning mas’uliyati va huquqlarini e’tirof etish, shuningdek, farzand tarbiyasida oilaning hal qiluvchi o‘rnini jahon hamjamiyatiga yanada chuqur anglatishga qaratilgan.

Chunki har bir davlatning kelajagi, intellektual va ma’naviy salohiyati, avvalo, oilada voyaga yetayotgan avlodga bog‘liq. Barkamol, bilimli, vatanparvar, mas’uliyatli va ma’naviy yetuk yoshlarni tarbiyalash bevosita ota-onalar zimmasidagi ulkan vazifadir.

Shu nuqtayi nazardan qaraganda, Butunjahon ota-onalar kuni:

• ota-onalarning jamiyatdagi o‘rnini e’tirof etish;

• oila institutining ahamiyatini kuchaytirish;

• farzand tarbiyasidagi mas’uliyatni oshirish;

• jamiyatda mehr-oqibat va hurmat muhitini qaror toptirishga xizmat qiladi.

Farzand tarbiyasi — ota-onaning eng ulug‘ vazifasi

Har qanday jamiyatning kelajagi uning yosh avlodi bilan belgilanadi. Yosh avlodning qanday inson bo‘lib kamol topishi ko‘p jihatdan ota-ona tarbiyasiga bog‘liq.

Farzand tarbiyasi nafaqat moddiy ta’minot, balki:

• ma’naviy qo‘llab-quvvatlash;

• to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatish;

• axloqiy qadriyatlarni singdirish;

• mehr va e’tibor berish;

• shaxsiy namuna ko‘rsatish orqali amalga oshadi.

Ayniqsa, bugungi kunda axborot oqimi kuchaygan, yoshlar turli g‘oya va ta’sirlar ostida qolishi mumkin bo‘lgan bir sharoitda ota-onaning nazorati, maslahati va tarbiyasi har qachongidan ham muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Ota-ona nafaqat farzandining buguni, balki kelajagi uchun ham mas’uldir. Zero, oilada berilgan tarbiya — inson butun umri davomida tayanadigan ma’naviy poydevordir.

Ota-onaga ehtirom — milliy va umuminsoniy qadriyat

O‘zbek xalqi azaldan ota-onani ulug‘lash, kattalarni hurmat qilish, oilaviy qadriyatlarni asrab-avaylash kabi yuksak insoniy fazilatlari bilan ajralib kelgan. Ota-onaga hurmat xalqimiz ma’naviyatining ajralmas qismi hisoblanadi.

Ota-onani e’zozlash:

• milliy qadriyat;

• ma’naviy burch;

• insoniylik belgisi;

• oilaviy tarbiyaning asosiy mezonidir.

Bugungi kunda ham ushbu qadriyatlarni asrash, yosh avlod ongiga singdirish va amalda qaror toptirish dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda. Chunki ota-onaga bo‘lgan hurmat va e’tibor nafaqat bir oilaning, balki butun jamiyatning ma’naviy darajasini belgilaydi.

Butunjahon ota-onalar kuni — ma’naviy tarbiya maktabi

1-iyun — Butunjahon ota-onalar kuni har bir inson uchun chuqur ma’no anglatuvchi sana. U insonni o‘z hayoti, o‘z burchi va o‘z munosabatlari haqida o‘ylashga undaydi.

Bu sana orqali har bir inson quyidagi haqiqatlarni, ya’ni:

• ota-ona mehri beqiyos ekanini;

• ularning xizmati hech narsa bilan o‘lchanmasligini;

• ota-ona duosi hayotdagi eng katta boyliklardan biri ekanini;

• ularga nisbatan mehr, hurmat va e’tiborni kechiktirmaslik zarurligini yana bir bor anglab yetadi.

Shu ma’noda, mazkur sana jamiyat uchun o‘ziga xos ma’naviy tarbiya maktabi vazifasini ham o‘taydi.

Butunjahon ota-onalar kuni munosabati bilan ommaviy axborot vositalari, ta’lim muassasalari, mahalla fuqarolar yig‘inlari, jamoat tashkilotlari va keng jamoatchilik tomonidan ushbu mavzuga alohida e’tibor qaratilishi muhim ahamiyatga ega.

Jumladan:

• tarbiyaviy maqolalar;

• ma’rifiy chiqishlar;

• oilaviy qadriyatlarga bag‘ishlangan tadbirlar;

• ota-onalarga ehtirom ruhidagi suhbatlar va uchrashuvlar;

• yoshlar ishtirokidagi targ‘ibot ishlari ushbu sana mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka yetkazishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Bu, o‘z navbatida, jamiyatda oilaga bo‘lgan e’tiborni yanada oshirishga, ota-onalarning jamiyatdagi o‘rnini mustahkamlashga va farzandlik burchini anglash hissini kuchaytirishga xizmat qiladi.

Ota-onalar uchun eng katta baxt — farzand kamoli

Ota-ona uchun eng katta baxt, hech shubhasiz, farzandining yaxshi inson bo‘lib voyaga yetishi, jamiyatda munosib o‘rin egallashi, el-yurtga naf keltiradigan, odobli va ma’naviyatli inson bo‘lib shakllanishidir.

Shu sababli har bir farzand:

• ota-ona mehnatini qadrlashi;

• ularning duosini olishga intilishi;

• hurmat va e’tiborni amalda namoyon etishi;

• o‘z yurish-turishi, axloqi va yutuqlari bilan ota-onasini rozi qilishi lozim. Chunki ota-onani rozi qilish — nafaqat farzandlik burchi, balki yuksak insoniy fazilat hamdir.

Xulosa shuki, ushbu kun ota-onalarning jamiyat va oiladagi beqiyos o‘rnini e’tirof etuvchi muhim xalqaro sana hisoblanadi. Shu bois Butunjahon ota-onalar kuni yuksak ma’naviy-tarbiyaviy ahamiyatga ega bayram sifatida  keng targ‘ib qilinishi lozim.

Ota-onalarga ehtirom ko‘rsatish, ularning mehnatini qadrlash, oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash va farzand tarbiyasiga mas’uliyat bilan yondashish har bir jamiyat taraqqiyotining muhim omilidir. Binobarin, ota-onaga ehtirom —  jamiyat ma’naviyati, oila barqarorligi va kelajak avlod kamolining mustahkam poydevori sanaladi.

Muqaddas QOSIMOVA,

“Demokratlashtirish va inson huquqlari”

jurnali tahririyati xodimasi

«Iste’mol madaniyati» gazetasining 2026-yil 28-may kungi 10 (226)-soni